Nhớ Củ Khoai Mùa Đông Năm Xưa

Tùy bút 2014

 

Trong một ngày, có lẽ thời gian thoải mái nhất của tôi là lúc lái xe đi làm. Ngày còn rất non, màn đêm chưa vén nên nền trời còn đen kịt. Tôi cứ đi theo luồng xe, những đốm đỏ kéo thành vệt dài không dứt lập lòe trước mặt.  Chậm,  nhanh, cũng mặc.... Và thế, tôi thả tâm trí vẩn vơ  về những ngày tháng cũ. Như sáng nay thôi, trong màn trời đen của một ngày đông lạnh tôi bỗng dưng nhớ đến  củ khoai ấm tình của một mùa Đông xưa.

 Một củ khoai! Bạn chớ vội cười. Hãy cùng tôi sống lại khung cảnh ấy. Cho dù bụi thời gian đã phủ dày nhưng kỷ niệm vẫn còn đó y nguyên.

Chuyện của Ti (tt)

Đói Khổ Cũng Cam

“ Ăn đói ăn khổ em cũng cam được, chỉ cần cho hai con đi học”. Đó là câu tâm sự của người phụ nữ gầy ốm mẹ của Ti và Ni. Chuyện hai em Ti và Ni chúng tôi đã đề cập trong bài viết vào dịp tết năm ngoái. Xin lược lại vài nét sơ qua: khi đứa con gái thứ hai chào đời thì chồng bà bỏ đi. Thương cho hoàn cảnh khốn khó của bà, có người bà con cho cất một mái tranh nhỏ trong đất nhà thờ Họ để trú mưa nắng. Cách đây hơn 10 năm do bị phỏng nặng làm hai chân yếu hẳn, bà chỉ còn đi giúp làm được những việc lặt vặt, khi giữ em, khi nhặt rau. Mùa tết, bà đi gọt củ gừng hay đãi đậu, chẻ lạt...mỗi ngày được vài chục ngàn nhưng không phải lúc nào cũng có.

HÃY NGƯỚC MẶT NHÌN ĐỜI

Có lúc nào bạn đã muốn buông xuôi cho số phận đẩy đưa khi đường đời gặp thác ghềnh?
Có lúc nào bạn đặt mình vào vị trí một bé gái bị cha bỏ rơi, mẹ tối mặt tảo tần mà chỉ chật vật sống còn ?

Một bà mẹ trẻ loay hoay lo nuôi hai con gái. Chồng bà đã bỏ đi khi đứa con thứ hai vừa chào đời và đứa lớn mới lên 5. Như nhiều phụ nữ trong làng, bà không có kinh nghiệm kiếm sống, không vốn liếng, chẳng nghề nghiệp. Cũng may, bên họ ngoại của bà cho dựng căn nhà nhỏ trong khuôn viên nhà thờ họ để ba mẹ con có nơi tránh mưa che nắng.

Bà phải ra bươn chải kiếm kế sinh nhai và nuôi con bằng những nghề đơn giản nhất: khi phụ việc trong quán ăn, lúc hái rau thuê, tết đến thì phụ gói bánh, gọt khoai, bào gừng cho các nơi sản xuất bánh mứt. Bà làm tất cả, nhất định cho con được đến trường. Và cứ thế ngày tháng đầu trôi, cuộc sống mẹ con đùm bọc nhau tưởng chừng như yên ắng. 

....Nhưng không!

Trong một lần phụ bếp, bà bị tai nạn làm đôi chân bị phỏng nặng. Để cứu đôi chân, bác sĩ dùng da của chân bị phỏng ít đắp cho cái chân tưởng đã phải bỏ, vì thể tuy bà còn đi lại được nhưng yếu hơn trước, không còn ai mướn làm trong quán ăn nữa. Những lúc trái gió trở trời, đôi chân nhức nhối làm bà phải ngồi nhà. Cứ mỗi mùa tựu trường là bà lại lo giật gấu vá vai vay mượn để đủ tiền đóng học phí cho hai con. Nhờ Trời đứa nào cũng rất chăm học và thương mẹ. Hai chị em năm nào cũng đem về những tấm bằng khen học sinh giỏi hay xuất sắc. Điều đó làm cho bà quyết tâm hy sinh và làm mọi cách cho chúng được đến trường. Cách đây hai năm, bà nghe tin và tìm đến một linh mục (cộng tác với SBVCC) xin giúp đỡ. Từ đó chúng tôi biết đến bà.

Lối Cũ Vấn Vương

Xuân 1992

             Tôi rời bỏ Quảng Trị trong màn lửa đạn rực trời của mùa hè 1972. Hơn 20 năm sau, 1992, lòng tôi  xót xa vô ngần khi tìm về lối cũ trong một buổi chiều mưa tầm tã.

Chiếc xe mướn vội, cũ rích, lắc lư cố gắng trườn đi trên con đường hư hỏng, nhấp nhô đầy ổ gà sũng nước. Vẫn ngồi trên xe mà đầu gối tôi bắt đầu run. Tim tôi bắt đầu trật nhịp. Bồi hồi, xúc động, có đủ cả. Trời mưa làm cho cảnh vật thêm tiêu điều trắng trợt. Kia dăm nương sắn lưa thưa, đây vài luống khoai èo uột bao quanh những nóc nhà tranh xiêu vẹo. Qua khỏi đoạn đường ngày xưa là đại lộ kinh hoàng vẫn còn đầy dấu tích của những khung xe móp méo rỉ sét là vào vùng Hải Lăng đất cát khô cằn. Trên đoạn đường ngoằn ngoèo loang lổ ấy, hiện ra hình dáng hai em nhỏ đang khiêng một bó củi. Vâng, chỉ đúng có một bó củi thôi ở giữa hai thân xác nhỏ bé đang di chuyển. Bó củi có lẽ đang tươi, vì hai cái thân xác ốm o bé tí kia  khòm đi, lãnh chịu sức nặng của bó củi ướt đang đè xuống. Trong màn nước mưa mù mịt, và đôi mắt đang mờ dần vì đầy lệ, tôi ngoái lại nhìn: áo các em lem luốc rách tả tơi đang dính sát vào thân mình, quần đùi ngắn ngủn cũ rích phập phờ theo hai đôi chân nhỏ bé chạy lúp xúp. Tôi rên nhỏ trong lòng, “em ơi, đi kiếm củi cho mẹ nấu bếp, hay làm củi để bán? Khổ thân em. Em có được đến trường không hở em, hay chỉ biết đi làm củi làm rẫy nương, khốn khổ kiếm cái ăn?”. Một đoạn nữa, ơ kià bên lề đường một cái bóng nhỏ lom khom trờ ra đưa tay vẫy vẫy, mặt xanh tái nở nụ cười méo mó vì hàm răng sún, cánh tay khỏng khoeo chỉ chỉ vào những bó củi chất bên vệ đường. Những bó củi có che tấm ni lông cũ, nhưng em thì không, ướt nhẹp, co rúm! Xe chúng tôi vượt qua, nụ cười em tắt ngủm. Tôi hiểu ra: em đang bán củi. Tôi bần thần. Miệng tôi thêm đắng chát. Một mảnh nilông cũ rách, em không dùng để che tấm thân ốm o đang run cầm cập vì ướt lạnh. Tấm nilông quý báu ấy đã cẩn thận được che cho bó củi:  tài sản của em, cơm gạo của em, tiền thuốc cho mẹ cho bà?

Thơ ...thẩn

      ...........................Dọn dẹp kệ sách cũ, tìm ra những dòng lẩn thẩn này.

Rụng Về Gốc Xưa

Tôi về thực?

tưởng như mơ:

Con đường sỏi đá nằm trơ hứng sâù,

Lá hờn chẳng đợi lẫn nhau

Buông mình từ giã, hoàng hôn ngỡ ngàng.

Quanh tôi xa lạ xóm làng

Đâu còn dấu vết ngày vàng tuổi thơ.

Gốc me cũ, ngã chổng chơ

Tên ai xưa khắc, chẳng còn nét in.

Làng Thạch mãi cứ lặng thinh

Tôi không là đứa con xa tìm về!

Ôi hoang lạnh, ơi ê chề

Một mình tôi đứng ngẩn ngơ bơ thờ

Sầu đông năm cũ không chờ

Tôi, cánh lá uá rụng về gốc xưa!

Gốc xưa đã nhạt bóng rồi

Đất xưa cũng lạ

Lá tôi

Rã

Tàn

1993

  Một Thoáng Nữa Thôi

  Cho tôi một thoáng khẽ khàng

  Chân trần nhón nhẹ đường làng tôi xưa

  Thăm hàng mướp, khóm tre thưa

Uống lời mẹ hát bài ru con buồn

Xin về góc nhỏ xóm thôn

Nhìn chiều vương nắng khói ôm bếp nhà

Cho tôi chút ánh trăng ngà

Đêm huyền hoặc cũ, ươm hơi gió nồng.

Cho xin một thoáng hương đồng

Ngạt hương lúa trổ đòng đòng trinh nguyên.

......

Xin một lần nữa, bên hiên

cùng người thân thiết nửa đời lià xa.

Một lần nữa, khoảnh khắc thôi

Để tôi đi hết đời này, phù du!

1992

Ngao Du 2015

Chú Bé Bán Bún Bò

Buổi chiều mùa đông ở Huế mát dịu có lẫn một chút se lạnh, đủ để làm cho lòng người chùng xuống. Khách viễn du bỗng dưng nổi hứng muốn lang thang. Chúng tôi mười hai người, trong đó có 2 người bạn trẻ tại địa phương, mướn sáu chiếc xe gắn máy. Xe dáng chừng rất cũ, trầy trụa lại đầy bụi mà chẳng hề chi, càng "phong trần"! Chụp lên đầu mấy cái nón "nồi" đã bạc màu sơn, chúng tôi tà tà chạy từ Đập Đá, xuyên qua con đường Lê Lợi rũ bóng phựơng xanh qua Bến Ngự, lên Đàn Nam Giao dấu tích lịch sử một thời, quành sang Thiên Mụ linh thiêng, leo điện Hòn Chén u uất huyễn hoặc rồi lại quay ngược qua Thiên An thông xanh vi vu lời hát bất tận… Những lối mòn đầy kỷ niệm của riêng tôi hơn bốn mươi năm trước, một chút gì như sóng bỗng trào lên trong lòng, một thoáng thôi. 

Rong ruổi chán rồi, chúng tôi về con phố nhỏ gần An Cựu xề vào một cái quán bún bò bên lề đường hẹp. Mới đầu hôm, còn sớm nên quán chưa đông, mà quán cũng không thể đông được vì chỉ có 5, 6 cái bàn con cùng mớ ghế đẩu, tất cả bằng nhựa, tất cả màu đỏ, tất cả thấp tè. Quán có một người phụ nữ đang chăm chú nồi nước lèo to lớn , một người đàn ông đứng nhìn quanh trông nom và một chú bé khoảng độ mươi mười hai tuổi tiếp khách. Khi đám chúng tôi kéo vào, chú bé chạy ra tươi tắn mời chào. Hỏi có đủ bàn để ngồi chung không, chú dạ dạ rồi nhanh nhẹn kéo mấy cái bàn ghép lại. Vỉa hè nhỏ, lại còn chục chiếc xe Honda chiếm ngự làm chú phải chật vật khiêng bỗng chiếc bàn lên khỏi đầu, ẹo người dịch qua nghiêng lại để kê cho được 4 cái bàn bé tí ti sát vào nhau. Chú lau bàn, xếp ghế, lễ phép mời chúng tôi ngồi rồi giới thiệu các loại bún cho chúng tôi chọn: bún bò có giò, không giò, có thịt tái, có gân, hay có chả tôm, cay nhiều, ít, không cay ….